|
مجموعه نوشتارها Edited by : Steve pile &Nigel Thrift
a-z City ” شهر: ازالف تا ي“ مجموعه نوشتارهاي كوتاه توسط انديشمنداني از
حوزه هاي فرهنگ شهري , جغرافياوجامعه شناسي باهدف ارائه ديدگاهي نوين
درنگرش به شهروموضوعات زندگي شهري است . اين نوشتارها به كمك نظم
ونثر,آمارو ارقام ونمودار و بابياني فصيح وتحليل هاي موشكافانه رويدادهاي
زندگي شهري رابه تصويرمي كشند. اين رويكرد غيرمعمول,ذهن خواننده رامتوجه
وجودطيف وسيع روش هاي نقدوبررسي مسائل شهري مي كند. اين کتاب تصويري
ازشهررابه همان گونه كه شهرازكنارهم گذاشتن عناصرناهمگون درست شده است
,ترسيم مي كند. درترجمه نوشتارها ترتيب الفباي لاتين رعايت شده است که
برترتيب الفباي فارسي منطبق نيست . چاپ اول کتاب سال2000 ميلادي است.
فرودگاه
Airport
بخش ترجمه وتحقيق مشاورشهروبرنامه – شماره 2 سال 1383
(1)Morc Auge
ترجمه : اسماعيل توكلي مهر(2)
فرودگاه موفق ترين تركيب وبهترين نمونه مكان (place) ولامكان (Non place)
است . اگرمكان راجائي بدانيم كه درآن اتفاقي مي افتدوهمدلي و ارتباط به
وجودمي آيد، درمقابل لامكان جائي است كه اين چيزهاغيرممكن است. فرودگاه
هردوي اين ويژگي هارادارد. فرودگاههاي هركشــوربخشي ازتخصص ومهارت هاي
جمعي درسابقه هوانوردي آن كشوراست. معمولاًنام فرودگاه بانام شهرها قرين
است و باتاريخ هركشورپيوند دارد و زمــاني بانام شخصيت هاي تاريخ سازآن
كشورنيزهمراه است . فرودگاه ها نه تنهابا تعدادپروازهاو باندهايش، بلكه
توان فرودگاه درايجاد نوعي بستراجتماعي نيز تعريف مي شود. لازمه اين نوع
عملكردحضوردائمي كاركنان وكارمندان فني بسياري درمحل است كه عملاُمحل
زندگي وبسترارتباطات اجتماعي آنهاست. بعضي ازشركت ها مانند ايرفرانس Air
France در روازي Roissy دفاترمركزي خودرا درفرودگاه مستقرودرواقع شهري را
ايجادكرده است. بنابراين فعاليت هاي مختلفي درفرودگاه جريان دارد. ازاين
جهت فرودگاه هيتروHeathrow لندن نيزنمونه است . كساني كه هرروز
دراينجاكار و زندگي مي كنند آنرابه منزله يك مكان ”place ” مي بينند.
كاركنان فرودگاه دراين مكان روابط وعلائقي دارندوگاه اتفاق مي افتندكه
مسافري عادي وجه اشتراك وعادات مشـــابهي بااين مكان داشته باشـد و با
چهره هاي آشنايي هم روبروشود.
اگربخواهيم فرودگاه راازنگاه يك مسافر ببينيم ، قضيه فرق مي كند.
درفرودگاه ههاي بين المللي هويت مسافربهنگام ورودكنترل مي شود و بدون
آنكه بارخودرا يدك بكشد(هرچندعده اي دست و بال خودراباكيف هاي حجيم مي
بندند) آزاداست قدمي بزند و ازفروشگاههاي بدون ماليات وگمرك بي هيچ
محدوديتي خريدكند. فــرودگاه هاي بين المللي پذيراي تعدادبيشماري پرواز
ازخطوط هوايي مختلف به مقصـدهاي مختلف هستنند: هنگ كنگ، شيكاگو,رم,
ابيجان وسايرشهرها. اين مسافران مسيرهاي متفاوتي دارندولي اتفاق
آنهارادراين چند راهي گردهم آورده است و بزودي هريك به گوشه اي ازجهان
پروازخواهندكرد. درلحظات نزديك به پرواز, مسافران منتظرشنيدن صدايي آرام
اندكه آنها را به ســوارشدن به هواپيمادعـــوت مي كند. بسـياري
ازآنهاوقتي ازكنارهم مي گذرند و يا درسالن انتظارهمديگررامي بينند ديگري
رانمي شناسند. تابلوهاي اطلاعات پروازتاخيرهاي احتمالي رانشان مي دهد هيچ
گونه كلامي بين مسافران ردو بدل نمي شودوسالن انتظارشبيه “انفرادي موقتي”
است .
امروزه يك مسافرهوايي باهرروحيه اي مي تواندنه مثل داستانهاي ژول ورن
در80 روزبلكه با80 كلمه دور دنيا بگردد. كافي است با تبسمي پذيرايي
ميهماندار راجواب بدهدو بااشاره سرويايك جمله ساده “روزخوبي داشته
باشيد” پاسخ پليس ويافروشنده رابدهد. به علاوه وقتي كه ماشين هاي خودكار
با دريافت پول نوشابه وصفحات نمايش گر بسياري اطلاعات لازم رابه مسافر مي
دهد ديگر جايي براي پرسيدن نمي ماند.
اماتنهايي مسافردرسالن انتظارفرودگاه هم براي خودعالمي دارد. بانزديك شدن
زمان پرواز، مسافردرفضاوزمان سيرمي كندآماده است تا به هواپيماهدايت شود،
آرام درصندليش لم داده وبعدپروازكند. لحظات بلاتكليفي بين بازرسي
وسوارشدن به هواپيمااورابه خماري خاصي مي برد . دراين لحظات كمترين
ارتـباط رابـاآدمهاي دور وبرش دارد, چيزي كه به نوبه خودبسيارآرامش بخش
است . امانمي توان آنچه كه درراه است نديده گرفت . بعضي وقت ها طبيعت
رمانتيك سفر، فضاي تنهايي پروازرامي شكندو رابطه اي برقرارمي شودولامكان
تبديل به مكان مي شود. بالاخره آخرين لجظه هافرامي رسد- پايان سفر . سالن
ورودي فرودگاه متفاوت ازسالن خروج است هرچندفيزيك و معمــاري هردوممكن
است شبيه به هم باشــد. درلحظه ورود هــركس هويت خود را باز مي يابد.
چمدانهايش را مي گيرد به كارش برمي گردد وكارش راپي مي گيرد . لحظه برگشت
حال وهواي ديگري دارد. تغييرحالتي ناگهاني است. تحملش سخت است ولي درعين
حال بااحساسي ازآرامش همراه است,كه تنهابراي مسافرهوايي در” لامكان“
فرودگاه قابل حس است .
--------------------------------------------------------------------------------
(1) Marc Auge مارك اوژه , مديردانشكده مطالعات عالي علوم اجتماعي پاريس
است .او مطالعات زيادي درموردمردم شناسي دنياي معاصردارد. ازكتاب هاي
اومي توان به Non place “لا مكان“ مقدمه اي برمردم شناسي فوق مدرنيته
1995- مردم شناسي دنياي معاصروجنگ روياها اشاره كرد
(2) اسماعيل توكلي مهر. مهندس معمار- طراحي شهري- عضوهيئت مديره مهندسين
مشاورشهروبرنامه
|
