|
مجموعه نوشتارها Edited by : Steve pile &Nigel Thrift
a-z City ” شهر: ازالف تا ي“ مجموعه نوشتارهاي كوتاه توسط انديشمنداني از
حوزه هاي فرهنگ شهري , جغرافياوجامعه شناسي باهدف ارائه ديدگاهي نوين
درنگرش به شهروموضوعات زندگي شهري است . اين نوشتارها به كمك نظم
ونثر,آمارو ارقام ونمودار و بابياني فصيح وتحليل هاي موشكافانه رويدادهاي
زندگي شهري رابه تصويرمي كشند. اين رويكرد غيرمعمول,ذهن خواننده رامتوجه
وجودطيف وسيع روش هاي نقدوبررسي مسائل شهري مي كند. اين کتاب تصويري
ازشهررابه همان گونه كه شهرازكنارهم گذاشتن عناصرناهمگون درست شده است
,ترسيم مي كند. درترجمه نوشتارها ترتيب الفباي لاتين رعايت شده است که
برترتيب الفباي فارسي منطبق نيست . چاپ اول کتاب سال2000 ميلادي است.
هواپيما
Air
plane
(1)
Anthony D . king
ترجمه : اسماعيل توكلي مهر (2)
درفرودگاه نيوآرك –نيوجرسي لوحي است كه يادآورپروازلنيدبرگ ازاين مكان
وعبوراز فراز اقيانوس اطلس است . اين لوح حكايت ازآن داردكه درآن
سالهاخطوط هوايي آمريكافقط 28 هواپيماداشتندكه اگرهمگي باهم وباتمام
ظرفيت پروازمي كردند 112 مسافردرهواوجودداشت . امادردهه 1990 هرساله بيش
از45 ميليون مسافرازفزودگاه نيوآرك گذشته اند. اگرعدد1 رابه جلوي پنجره
هاي هواپيماي بوئينگ 747 بگــذاريم عددي شبيه طـول سفرهاي هوايي مي شودكه
درطول يك سال دردنيا انجام مي شود.
125000000000000
هنوزبا وجود دهها كتاب درخصوص هواپيما, خطوط هوايي وهوانوردي كسي به
اهميت اين پديده كه درتاريخ نظيرش وجودنداشته است. به درستي پي نبرده
است. امروزه كل جمعيت يك شهرمتوسط مثل شفيلد و يا ژنو دريك لحظه
ودرارتفاع 30 هزارپايي زمين درپروازند . ازسال 1960 وباشروع پروازجامبوجت
هاي 747 (درسال1970) كه مي تواند400 مسافرراحمل كند. ترافيك هوايي
دنياسالانه 9 درصدرشدداشته است . هرروز500 پروازتجاري در دوسوي اقيانوس
اطلس جريان دارد. اگرفرض كنيم كه دوسوم اين پروازها هم زمان بوده وهريك
300 مسافرداشته باشند.هرلحظه فقط دراين عرصه جغرافيايي يك نمايش روآبي
درست وحسابي راشاهديم كه درآن 60000 ساكنين كره زمين درطول تقريبي 3000
مايل دائماًجاي خودراباهم عوض مي كنند.
براي بسياري ازمردم دنياهواپيما حس مكان وهويت مشخصي ندارد. براي مسافران
, هواپيماهمچون يك فراشهرمتحرك است . ترن هاي هوايي ونيزاتوبوس هاي هوايي
(Airbus) بابجاگذاشتن ردبخار خوددركريدورهاي هوايي و درمسيرهاي پرواز ي
معين وباارتباط شهري به شهرديگراين احساس راكاملاًتثبيت كرده اند.
خطوط هوايي مدرن (همه 1200 خط هوايي كه 300 تاي آنهابين المللي هستند)
شورپروازراازمسافران هوايي گرفته اند. درروزهاي اوليه پروازهاي هوايي
مسافران اووركت هاي ضخيمي راجهت محافظت درمقابل سرمامي پوشيدند.
مثلاًاولين پروازمن بايك هواپيماي دوموتوره ساخت سال هاي 1950 بود, بدنه
هواپيماازورق هاي موجداروياچيزي شبيه آن بود. خلبان هواپيماعينك مخصوص
وكلاهي چرمي شبيه كلاه خود داشت وبالهاي هواپيماباتغييرسرعت گردش
موتورهابالاوپايين مي رفت. درعوض دراين روزگارهواپيماهاي جت هيجان سرعت
رابا رخوت لميدن درصندلي هاي راحت وتخت خوابشو وتماشاي فيلمهاي متعددوهمه
پسند, خدمه خوش برخورد, مشروبات گوناگون ومجلات وموسيقي متنوع جايگزين
كرده اند. وقت هاي اضافي راهم مي توان به خريدبدون ماليات وگمرك
ازفروشگاههاي هوايي گذرانيد.
زندگي درهواپيمامترادف بايك زندگي فراشهري است يك: جمع بدون ارتباط
باهمديگر. هواپيماهماننديك ساختمان هم هست مثل كليسا : رديف صندلي ها
ارتباط افراد را با هم غيرممكن مي سازد. بعضي هاباصفحه كليدهاي
الكترونيكي كه درمقابلشان است بازي مي كنند. گاهي هم درراهروقدم مي زنندو
توجــهي به چيزديگرجرآنكه درشــروع وپايان پــروازاعلام مي شودنمي كنند.
هواپيماشبيه سينماهم هست. همين كه فيلم شروع شدخدمه گوشي هاي خودراكنار
گذاشته به محل استراحتش مي رود. اين اوضاع واحوال بايدكه تغييركند. مثلاً
هواپيماهامي توانندشيشه هاي رنگي داشته باشند. ورودي هواپيما مي توانددست
اندازهاي تزئيني داشته باشدووقتي فيلم شروع مي شودازبالاي صندلي ها پاپ
كورن بريزد
مدتهاست هيچ گونه نوآوري درطراحي داخلي هواپيمابه وجودنيامده است . خطوط
هوايي بريتانيامي توانست ازمشورت هاي لورااشلي (3)Laura Ashley براي
طراحي ورودي , كابين, يونيفورم خدمه هواپيماوياحتي سبك لباس مسافران بهره
بگيرد. ورودي هاي كلنياليستي(4) بااستفاده ازموتيف هاي سربازان قرمزپوش
جنگ هاي استقلال آمريكا دركابين هاي استراحت وقابهاي سبك دوريك (Doric)
دراطراف درب هاي ورودي براي هواپيماهاي امريكايي مناسب است .
زبان رايج درهواپيمامناسب پروازدر ارتفاع نيست .بلكه تقليدي اززبان رايج
دركشتي وخطوط دريايي است : نحوه خوش آمدگويي,استفاده ازجليقه نجات (بجاي
چترنجات) نحوه استفاده ازماسك اكسيژن حتي عناوين خدمه هواپيمامثل كاپيتان
, مهماندار,سرمهماندار, همه وهمه يادآورعصرملكه ماري است .
باافزايش جمعيت شهرهاي هوايي درقرن بيست ويكم اين كم توجهي به حال وهواي
سفره هاي هوايي با ايجاد تنوع وفانتزي درآن بايدتغييركند. اگرسقف
هواپيماهاازورقه هاي شفاف بوده وبه آسمان گشوده شودسفرهاي هوايي لذت بخش
تراست ونتيجه طبيعي آن است كه تنوع زيادي درظاهرهواپيماوسفرهوايي به وجود
خواهدآمد.
هواپيماخيلي شبيه يك ساختمان وبخشي ازمعماري شهرنيزمي تواندباشد. مانند
امپايراستيت بلدينگ ويا بناهاي مشابه. هواپيماهاي تجاري محصول جنبش مدرن
دهه 1930 هستند. اين گفته لوئيزسوليوان كه ”فرم تابع عملكرداست“ درشكل
وظاهرهواپيمامتجلي شده است . يك هواپيماي DC 10 راتصوركنيدكه آن راروي
دمش بگذرايدوبالهايش رابچبيد. دراين صورت نزديك ترين چيز به ساختمان
كرايسلر مي شود.
امابرعكس بناها, شكل هواپيماازسالهاي 1930 كمترتغييركرده است . بوئينگ
747 درسالهاي 1960 و كنكورد در1970 تكامل يافت وهنوزشكل وشمايلش همان
بودكه هست . بنابراين باتوجه به قيمت 127 ميليون دلاري 747 تعجب آورنيست
كه هنوز30 درصدهواپيماهاي درحال پروازعمري حدود20 سال داشته باشند.
اگرشكل هواپيما نمي تواند تغييركند ,حداقل بعضي چيزهايش مي تواند.
چراهواپيماراجزئي ازشهرنكنيم . باگريز ازيك نواختي ملال آورمدرنيزم سال
هاي 1930 اين امكان وجوددارد كه هواپيماي ايرباس شبيه (5) Coronation
Street باشد: باچنددودكش. همين طوربعضي هواپيماهامي تواند معماري كوتيك
داشته باشد. تصوركنيدنخست وزيربريتانيا راكه ازفراز بيگ بن دارد عمودي
پروازمي كند.
--------------------------------------------------------------------------------
(1) Anthony D . king استادتاريخ هنروجامعه شناسي دردانشگاه ايالتي
نيويورك وبيرمنگام است .
(2) اسماعيل توكلي مهر, مهندس معماروطراح شهري , عضوهيئت مديره مهندسان
مشاورشهروبرنامه
(3) Laura Ashley طراح بين امللي لباس و لوازم منزل .
(4) سبك كلنياليستي : سبك معماري اولين مهاجران انگليسي به سرزمين
آمريكا.
(5) Coronation Street پربيننده ترين سريال تلويزيوني بريتانياست كه
ازسال 1960 شروع وتاكنون ادامه دارد. ماجرا دريك شهرخيالي درشمال منچستر
ودرخياباني به همين نام اتفاق مي افتد. اين سريال زندگي طبقه كارگر
بريتانيا رابه تصويرمي كشد.
|
